Νηστεία ή όχι…Ιδού η απορία!

Της Κανάκη Μαρίας

Με την έλευση της Καθαρής Δευτέρας ξεκινά και η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής, η οποία αποτελεί μια από τις μακρότερες περιόδους νηστείας (50 ημέρες) στην Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία. Παράλληλα, η σαρακοστιανή νηστεία θεωρείται και η πιο αυστηρή, καθώς κατά τη διάρκεια αυτής δεν καταναλώνονται το κρέας, τα ψάρια (εκτός από τα θαλασσινά), γάλα και γαλακτοκομικά, αυγά και βούτυρο, ενώ το λάδι και τα οινοπνευματώδη μπορούν να καταναλωθούν μόνο Σάββατο και Κυριακή, με εξαίρεση φυσικά το Μεγάλο Σάββατο.

Η τήρηση μιας νηστείας είναι μια σεβαστή, ατομική θρησκευτική πράξη, η οποία έχει οφέλη αλλά ενέχει αρκετούς κινδύνους αν δεν εφαρμοστεί σωστά. Οφείλουμε να αναφέρουμε σε ποιες περιπτώσεις θα πρέπει να αποφεύγεται η νηστεία ή και ποιες τροποποιήσεις θα πρέπει να κάνουν συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων, ώστε να προσκομίζουν τα οφέλη και να αποφεύγουν τους κινδύνους για την υγεία τους.

Υπάρχουν οφέλη;
Σε αντίθεση με τις επιταγές της Δυτικού τύπου Διατροφής (αυξημένη κατανάλωση κρέατος και ραφιναρισμένων προϊόντων) που έχει επηρεάσει πολύ τις διατροφικές μας συνήθειες, κατά τη νηστεία καταναλώνουμε πολλά φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά και τα παράγωγά τους. Θα έλεγε κανείς ότι επιστρέφουμε στη μεσογειακή διατροφή, με μόνη διαφορά βέβαια την περιορισμένη χρήση του ελαιολάδου.

Με αυτό τον τρόπο αυξάνουμε την πρόσληψη φυτικών ινών, από τα φρούτα και τα λαχανικά, ω-3 και ω-6 λιπαρών οξέων, από τα θαλασσινά, βιταμινών και αντιοξειδωτικών όπως η βιταμίνη C, τα φλαβονοειδή και τα καροτένια, από τα φρούτα, τα λαχανικά και τα όσπρια. Είναι γνωστό ότι όλα τα παραπάνω έχουν ποικίλες θετικές επιδράσεις στην υγεία.

Στον αντίποδα όμως, λόγω νηστείας από το κρέας και τα γαλακτοκομικά μειώνεται σημαντικά η ημερήσια πρόσληψη σιδήρου, ασβεστίου, βιταμινών Β12 και D, που αποτελούν εξαιρετικά σημαντικά στοιχεία για τον οργανισμό. Ποιοι λοιπόν δεν ενδείκνυται να ακολουθήσουν μια νηστεία;

‘Ασθενής και Οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχειν’
Πολύ σωστά η παραπάνω ρήση περιγράφει σε έξι μόνο λέξεις μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων που δε μπορούν και δεν θα έπρεπε να ακολουθήσουν μια περίοδο νηστείας. Για να πάρετε μια ιδέα ας χωρίσουμε σε ομάδες τις περιπτώσεις αυτές:

• Άτομα με βαριές ή και χρόνιες παθήσεις όπως είναι οι καρκινοπαθείς, νεφροπαθείς, χειρουργημένοι, αναιμικοί κ.α.. Η κατάλληλη και εξατομικευμένη διατροφή είναι μείζονος σημασίας για την εξέλιξη των παραπάνω νοσημάτων.
• Άτομα που βρίσκονται σε περίοδο αποκατάστασης από σοβαρό τραύμα ή και φαρμακευτικές θεραπείες όπως είναι η χημειοθεραπεία. Παρότι ο άμεσος κίνδυνος για την υγεία έχει ξεπεραστεί δεν σημαίνει ότι μια επιπλέον δοκιμασία πρέπει να εφαρμοστεί.
• Εγκυμονούσες και θηλάζουσες. Οι γυναίκες αυτές έχουν αυξημένες ανάγκες σε σίδηρο και ασβέστιο. Παράλληλα, δεν μπορούν να εκμεταλλευτούν τα θαλασσινά ως πηγή πρωτεϊνών και σιδήρου καθώς δεν θεωρούνται ασφαλείς τροφές για την ομάδα αυτή. Επομένως είναι αδύνατο να εφαρμόσουν με ασφάλεια μια νηστεία.
• Ηλικιωμένοι ή άτομα με οστεοπόρωση. Αυτή η κατηγορία ενδεχομένως να μπορεί να νηστέψει μερικώς, δηλαδή να αποφύγει το κρέας, όμως καλό θα ήταν να συνεχίσουν να καταναλώνουν γάλα, γαλακτοκομικά καθώς και μικρά ψάρια όπως ο γαύρος και η σαρδέλα, για να προσλαμβάνουν το δυνατόν περισσότερο ασβέστιο από τη διατροφή τους.
• Παιδιά και έφηβοι. Τα παιδιά και οι έφηβοι βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης και οι απαιτήσεις τους σε μάκρο- και μικροθρεπτικά συστατικά είναι αυξημένη, επομένως δεν θεωρείται ιδανική η εφαρμογή νηστείας σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Αν δεν ανήκετε σε μια από τις παραπάνω ομάδες μπορείτε να εφαρμόσετε ένα ισορροπημένο νηστίσιμο διαιτολόγιο με τη βοήθεια ενός διαιτολόγου.
Καλή Σαρακοστή με υγεία!